• Registracija

    Registracija

Nazad
18nov

Sportske povrede u košarci

povreda

Tema sportske povrede u košarci stara je koliko i sama košarka. Pre više od 100 godina košarka se igrala kao zimska zabava za studente, danas kada govorimo o košarci govorimo o masovnom i profesionalnom sportu.

Uporedo sa razvojem košarke kao sporta rasli su i psihofizički zahtevi prema košarkašu kao sportisti. Danas uprkos modernim ergonomskim pomagalima košarka je po opterećenju došla do granica fizioloških mogućnosti košarkaša, a profesionalna košarka se po svojoj hazardnosti može uporediti sa ekstremnim sportovima.

Rastom zahteva igre a time i psihofizičkog opterećenja organizma sportiste povećala se i incidenca i ozbiljnost povređivanja igrača.

Profesionalizam u košarci uslovio je da se danas donja starosna granica početka bavljenja košarkom pomerila ispod deset godina starosti. U takvoj situaciji ovaj sport pogađa period intenzivnog psihofizičkog razvoja mladog čoveka i ostvaruje izraziti uticaj na razvoj, sazrevanje i budući život pojedinca. Iz tog razloga vođenje ovog uzrasta zahteva od trenera posebne sposobnosti i posebna znanja.

Mehanizam povređivanja je u literaturi definisan kao delovanje spoljne sile određenog pravca, smera i intenziteta koji deluje na telo ili telesni segment a pri tom prevazilazi sile unutrašnjeg otpora tela.

Posmatranjem i lečenjem velikog broja povređenih igrača pokazalo se da igrači različito reaguju na povrede i da se dužina trajanja oporavka značajno razlikuje. Te razlike su se u početku pripisivale genetskim predispozicijama sportiste. Međutim dans su mehanizmi povređivanja detaljno proučeni, svrstani u grupe prema specifičnom vidu opterećanja i individualnim karakteristikama organizma. Poznavanjem ovih parametara moguće je prepoznati predilekcione situacije i u trenažnom procesu ih zaobići – prevenirati.

Preventio matter curiorum est.

Nedovoljno poznavanje i razumevanje uzroka nastanka povrede od strane samog igrača ili trenera može odvesti u zanemarivanje rizičnih situacija čime sebe direktno izlažu opasnosti. Posledice povreda usled zanemarivanja parametara preventive su neopravdano izraženije, teže i podložnije komplikacijama i recidivima.

Za vreme boravka i rada u Razvojno trenažnom centru KSS-a u Požarevcu imao sam priliku da sprovedem analizu incidenata po broju, vrsti, učestalosti uslovljene trenažnim opterećenjem i parametrima vremena na dnevnom i desetodnevnom nivou, navikama iz domena sportske higijene i upotrebe sportske opreme.

Važno je istaći da je analiza sprovedena na grupi mladih košarkašica i košarkaša od pionirskih do juniorskih selekcija (starosna dob od 13 do 17 godina), podaci su prikupljani u sezonama od 1997. do 2000. godine na ukupnoj populaciji od približno 1500 igrača.

Broj ukupnih povreda izražen u procentima iznosi 13% a zastupljenost u odnosu na pol i uzrast kreće se od 9% – 27%.

Ovako širok dijapazon uslovljen je uzrastom i polom pa je najmanja incidenca primećena kod košarkašica pionirskog uzrasta a najveća incidenca kod košarkaša kadetskog i juniorskog uzrasta.

Vrste povreda se takođe razlikuju po uzrastu i polu ali je moguće postići veću uniformnost pa možemo reći da su najučestalije povrede: povrede prstiju ruke (30%), povrede skočnog zgloba (25%), nespecifične povrede usled padova u koje spadaju povrede kože, uboji mekog tkiva, (19%), povrede mišića (17%), povrede lica (5%) i povrede zglobova ramena, lakta, kolena i prelomi dugih kostiju ekstremiteta (4%).

Prema dnevnim vremenskim parametrima u prepodnevnim časovima (prepodnevni trening) nejzastupljenije su povrede prstiju i lakše povrede usled padova, dok su povrede skočnog zgloba ređe. U posle podnevnim i večernjim časovima najčešće su povrede skočnog zgloba, povrede mišića i povrede lica. Povrede većih zglobova i povrede dugih kostiju su sporadične i nije bilio pouzdano odrediti njihovu vremensku uslovljenost.

Na desetodnevnom nivou (desetodnevnom trenažnom ciklusu) zabeležen je porast broja povređivanja od petog do devetog dana. Trenažno opterećenje kao parametar je teško precizno definisati pod specifičnim okolnostima rada u Razvojno trenažnom centru, tako da u ovom slučaju mogu reći da se incidenca povređivanja povećala prilikom neplaniranih odstupanja od unapred određenog dnevnog programa treninga ili vremena za odmor.

Sportska higijena se odnosi na širok spektar radnji koje sportista izvodi mimo treninga, a obuhvata ishranu, odmor, ličnu higijenu, higijenu stanovanja, društvenu aktivnost, ličnu kulturu, obrazovanje, konzumiranje alkohola ili opojnih supstanci. Uticaj ovih parametara je takođe pojedinačno teško merljiv ali su neosprorno pokazatelji samodiscipline pojedinca koja se kasnije odražava i na rad na treningu.

Loša upotreba sportske opreme može imati trenutne i kumulativne efekte. Trenutni efekti su oni kada loša upotreba direktno dovodi do povrede (loše vezane patike, neadekvatna bandaža i sl.) ili izaziva diskomfort koji uvodi u stres i nepromišljene reakcije. Kumulativni efekti se odnose na strukturalne poremećaje do kojih dolazi kod neumerene i nesvrsishodne upotrebe opreme koja služi kao zaštita ili pomoć kao što su patike, steznici, bandaže i sl. Dugotrajna upotreba opreme na ovakav način dovodi do slabljenja, odnosno lošeg razvoja (kod mladih), telesnih struktura koje inače služe kao stabilizatori i do formiranja nestabilnog zgloba ili slabog telesnog segmenta. Ovo je posebno izraženo prilikom neselektivne upotrebe dubokih patika mimo treninga i na treninzima atletskih sposobnosti kao i upotrebe steznika ili bandaže bez predhodne konsultacije sa stručnim licem.

U profesionalnom sistemu povreda koja onemogućava igrača da pruži svoj maksimum ima višestruke negativne posledice. Vreme rečenice „nije imao sreće“ polako ali sigurno prolazi jer mladi igrači pred današnjim zahtevima košarke često zanemaruju svaki drugi oblik obrazovanja pa je „sreća“ kao kategorija nedovoljni oslonac za dugu i uspešnu karijeru.

Napisao: Bane Vorkapić

Preuzeto sa sajta drfizio.com

Ukoliko želite da ostavite komentar, potrebno je da se prethodno registrujete na sajtu putem opcije "Registracija" koja se nalazi pri vrhu sajta.